Pierwszy miesiąc życia noworodka

W pierwszym miesiącu życia noworodek przybiera na wadze średnio 25–30 gramów dziennie, czyli około 150–220 gramów tygodniowo. Warto jednak pamiętać, że są to wartości uśrednione i tempo przyrostu masy ciała może się znacznie różnić u każdego dziecka. Nie ma potrzeby ważenia dziecka codziennie, podobnie jak nie zaleca się ważenia przed i po każdym karmieniu – to pediatra oceni prawidłowość wzrostu malucha podczas regularnych wizyt kontrolnych. Jeśli chodzi o długość ciała, dziecko rośnie średnio o około 5 centymetrów w pierwszym miesiącu życia. Warto mieć to na uwadze, kupując nowe śpioszki!

Maluszek porusza główką i nóżkami, wykonuje drobne szarpnięcia, rozkłada ramiona – zwłaszcza gdy usłyszy głośny dźwięk – lub ma lekkie drżenia. To wszystko jest całkowicie normalne! Te wrodzone odruchy z czasem zanikają. Pozycja noworodka w wieku 1 miesiąca jest zazwyczaj embrionalna: nóżki podciągnięte do tułowia, przedramiona zgięte, piąstki zaciśnięte.

Chociaż noworodki powinny spać zawsze na plecach przez cały pierwszy rok życia, zaleca się, aby już od początku oferować dziecku krótkie okresy leżenia na brzuszku – tzw. tummy time – podczas czuwania i pod nadzorem osoby dorosłej. Ma to na celu nie tylko zapobieganie plagiocefalii (spłaszczeniu główki), ale także wspomaganie rozwoju ruchowego: najpierw mięśni szyi i pleców, a później ramion i nóg.

Po urodzeniu noworodek potrafi widzieć na odległość 20–25 centymetrów i rozróżnia różnicę między światłem a ciemnością. Wraz z upływem tygodni zaczyna być dłużej aktywny – okresy czuwania stopniowo się wydłużają: ma otwarte oczy i reaguje na otoczenie, dźwięki oraz śledząc przedmiot poruszający się w bliskiej odległości (20–25 cm), rozpoznając jego kontury, choć nie widzi go jeszcze całkowicie wyraźnie. Warto pamiętać, że twarze ludzi są tym, co noworodki najbardziej lubią oglądać, szczególnie twarze swoich rodziców lub własną – np. w lusterku.

Później, około 3–4 miesiąca życia, gdy niemowlę zaczyna obracać się i poruszać rączkami przed oczami, warto wspierać rozwój koordynacji ręka–oko, proponując mu małe zabawki w bliskiej odległości, które może również dotknąć i chwycić.

Jednym z najczęstszych zmartwień świeżo upieczonych mam w pierwszym miesiącu życia dziecka jest pytanie: ile razy powinno być karmione niemowlę w tym okresie? Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi – wszystko zależy od indywidualnych potrzeb dziecka i rodzaju karmienia.

Jeśli dziecko jest karmione piersią, w pierwszym miesiącu życia zaleca się karmić je na żądanie, czyli za każdym razem, gdy dziecko tego potrzebuje. Oczywiście ważne jest, aby nauczyć się rozpoznawać oznaki głodu, by odróżnić je od innych potrzeb (np. potrzeba zmiany pieluszki, sen, potrzeba bliskości).

Jeśli noworodek jest karmiony butelką mlekiem modyfikowanym, powinien spożywać około 6 posiłków dziennie, wypijając około 100–120 ml mleka na jedno karmienie (po pierwszym tygodniu życia i przez cały pierwszy miesiąc).

Warto jednak pamiętać, że niektóre dzieci wolą jeść częściej, ale w mniejszych ilościach.

W pierwszym miesiącu życia noworodek śpi od 16 do 18 godzin na dobę, a jego ciągły sen trwa zwykle od 3 do 4 godzin, po czym się budzi.

Szczególnie w pierwszych tygodniach życia dziecko naprzemiennie śpi i je, nie mając jeszcze poczucia dnia i nocy, czyli niewykształconego rytmu dobowego snu i czuwania. Ten rytm rozwija się stopniowo w kolejnych miesiącach – pierwszy znak regularności pojawia się pod koniec 1. miesiąca życia, gdy dziecko zaczyna mieć dłuższy okres czuwania między późnym popołudniem a wczesnym wieczorem (mniej więcej w godzinach 17–22). Około 6. miesiąca życia rytm snu staje się wyraźniej uregulowany.

Pobudki mogą być częste, ale nie zawsze wynikają z głodu – dlatego ważne jest, aby uczyć się rozpoznawać potrzeby dziecka i rozumieć, co próbuje zakomunikować przez płacz.

Może Cię również zainteresować temat: jak usypiać noworodka – wskazówki i zasady bezpiecznego snu.

Co zrobić, gdy noworodek nie chce spać? Jeśli chodzi o sen, każde dziecko jest inne już od urodzenia: niektóre potrafią od początku stosunkowo łatwo zasypiać i nie potrzebują dużej pomocy, natomiast inne mają bardzo niespokojny sen i trudno im się wyciszyć, nawet jeśli są bardzo zmęczone.

Oto 6 przydatnych wskazówek, jeśli Twój noworodek w 1. miesiącu życia nie chce spać:

1. W ciągu dnia pozwól dziecku spać w salonie lub kuchni, nie przejmując się światłem czy odgłosami – wspieraj przy tym kontakt i komunikację. Na noc przenieś malucha do sypialni, przyciemnij światło i ogranicz bodźce dźwiękowe.
2. Wspieraj kontakt fizyczny, który pomaga dziecku się wyciszyć i łatwiej zasnąć.
3. Stosuj otulanie (swaddling) – dziecko czuje się bezpieczne i spokojniejsze, to sprzyja lepszemu snu.
4. Nakarm piersią przed snem nocnym, aby wsprzeć zasypianie.
5. Jeśli maluszek nie zasypia po karmieniu, podaj smoczek, aby pomóc mu się zrelaksować.
6. Zrób ciepłą kąpiel, delikatny masaż lub zaśpiewaj kołysankę – te rytuały pomagają wyciszyć dziecko przed snem.

Pierwsza wizyta u pediatry, zwana również „bilans zdrowia”, odbywa się około miesiąca po narodzinach. Podczas tej wizyty pediatra waży i mierzy dziecko, sprawdza obwód główki, ciemiączko, wzrok, słuch oraz narządy płciowe. W trakcie kontroli lekarz zapyta również mamę, jak przebiega karmienie – czy dziecko jest karmione piersią, czy butelką mlekiem modyfikowanym. Podczas wizyty pediatra ocenia także pierwotne odruchy noworodkowe, czyli naturalne zachowania noworodka w 1. miesiącu życia, takie jak: odruch Moro, odruch podparcia (prostowania), odruch chodu (marszu automatycznego).

W tym pierwszym miesiącu życia bardzo pomocne są bodźce wzrokowe i dźwiękowe, takie jak projektory, pozytywki lub karuzele do zawieszenia nad łóżeczkiem, ponieważ aktywnie wspierają rozwój maluszka. Sprawdzą się również niewielkie, miękkie i lekkie zabawki z grzechotką, które dziecko może śledzić wzrokiem, a w kolejnych miesiącach także próbować chwytać. W tym okresie można także zacząć rozważać zakup leżaczka z zabawkami, maty edukacyjnej lub dywanika do zabawy.