Test ciążowy: jak i kiedy go wykonać?

Test ciążowy to narzędzie, które pozwala dowiedzieć się, czy jesteś w ciąży. Jest to badanie oparte na oznaczeniu gonadotropiny kosmówkowej (beta HCG), hormonu produkowanego przez komórki przedzarodkowe, z których później powstanie łożysko. Hormon ten jest wykrywalny dopiero po zagnieżdżeniu się zapłodnionej komórki jajowej w macicy, czyli około tydzień po zapłodnieniu. Hormon ten stymuluje ciałko żółte do produkcji progesteronu, niezbędnego do zagnieżdżenia się zarodka i dalszego rozwoju ciąży. Hormon ten jest obecny we krwi, a dopiero później wykrywalny również w moczu. Test ciążowy wykrywa właśnie poziom beta HCG, który stopniowo wzrasta w trakcie pierwszego trymestru.

Jak wspomniano, istnieją dwa rodzaje testów ciążowych:

• test z moczu, który można wykonać samodzielnie za pomocą testu paskowego dostępnego w aptece i który daje wynik w ciągu kilku minut;

• test z krwi, który wykonuje się poprzez badanie krwi. Ten rodzaj testu jest z pewnością bardziej złożony niż test z moczu, ale w zamian charakteryzuje się większą czułością, szczególnie gdy jest wykonywany w laboratorium.
• Badanie krwi może być jakościowe lub ilościowe: test jakościowy pozwala stwierdzić, czy kobieta jest w ciąży,test ilościowy nie tylko potwierdza obecność ciąży, ale również pozwala określić, w którym tygodniu ciąży znajduje się kobieta, na podstawie ilości wykrytego hormonu beta HCG. Aby wykonać badanie krwi w kierunku hormonu beta HCG, wymagana jest recepta od lekarza.

Po ilu dniach można wykonać test ciążowy? Jeśli kobieta ma regularne cykle – niekoniecznie trwające 28 dni, ale zawsze jednakowe pod względem długości – test ciążowy można wykonać już od pierwszego dnia opóźnienia miesiączki, uznając wynik za wiarygodny. Dzieje się tak, ponieważ od ewentualnego zapłodnienia minęło około 14–15 dni. Należy jednak pamiętać, że test można uznać za ostateczny po upływie 19 dni od ostatniego niezabezpieczonego stosunku.

Aby zrozumieć, dlaczego trzeba tyle czekać, warto przeanalizować cykl menstruacyjny od momentu zapłodnienia: od tej chwili potrzeba od 6 do maksymalnie 10 dni, aby zapłodniona komórka jajowa zagnieździła się w macicy i rozpoczęła produkcję hormonu beta HCG. Następnie hormon ten potrzebuje kolejnych 2–3 dni, aby osiągnąć poziom wykrywalny w moczu. W ten sposób dochodzimy do 12–13 dni. Jeśli dodamy do tego 5–6 dni, które mogą upłynąć od współżycia do owulacji (czyli maksymalny czas przeżycia plemników w organizmie kobiety), uzyskujemy łącznie 19 dni. Mimo to zawsze można powtórzyć test po kilku dniach, by mieć większą pewność wyniku.

Lepiej wykonać test ciążowy rano czy wieczorem? Obecnie dostępne w sprzedaży testy ciążowe mają bardzo wysoką czułość i można je wykonać o dowolnej porze dnia.



Jednak najlepiej przeprowadzić test rano, zaraz po przebudzeniu i na czczo, ponieważ w porannej próbce moczu stężenie hormonu HCG jest najwyższe, co zwiększa wiarygodność wyniku.

Oprócz opóźnienia miesiączki, mogą wystąpić także inne objawy sugerujące ciążę, takie jak nadmierne zmęczenie czy częstsza potrzeba oddawania moczu.

Testy ciążowe z moczu, dostępne w aptekach, to zazwyczaj paski testowe (sticki) zawierające reaktywną taśmę, którą należy na kilka sekund umieścić pod strumieniem moczu. Przed wykonaniem testu należy dokładnie przeczytać instrukcję dołączoną do opakowania i sprawdzić datę ważności testu.

Aby wykonać test prawidłowo, należy postępować zgodnie z kilkoma podstawowymi krokami, które są wspólne dla większości dostępnych testów:

1. Wyjmij stick testu ciążowego z opakowania i zdejmij osłonkę.
2. Umieść go pod strumieniem moczu na kilka sekund. Alternatywnie możesz zanurzyć stick w pojemniku z pobranym wcześniej moczem.
3. Załóż ponownie osłonkę i połóż test na płaskiej powierzchni.
4. Odczekaj kilka minut, zgodnie z instrukcją dołączoną do konkretnego testu, aby doszło do reakcji chemicznej.
5. Odczytaj wynik w okienku kontrolnym.

 Test ciążowy może dać różne wyniki:

• Test ciążowy pozytywny: jeśli używasz testu cyfrowego, pojawi się napis „jesteś w ciąży”; jeśli używasz testu analogowego, pojawią się dwie kreski obok siebie, znak „+” lub inny symbol (zgodnie z opisem w ulotce dołączonej do opakowania).
• W przypadku wyniku pozytywnego można również obliczyć, w którym tygodniu ciąży się znajdujesz.

• Test ciążowy negatywny: w teście cyfrowym pojawi się napis „nie jesteś w ciąży”; w teście analogowym widoczna będzie tylko jedna kreska.
• Jeśli test został wykonany przed upływem 19 dni od ostatniego stosunku bez zabezpieczenia lub jeśli kobieta ma bardzo nieregularne cykle, warto odczekać kilka dni lub tydzień i powtórzyć test.
• W przypadku dalszych wątpliwości i braku miesiączki należy skonsultować się z ginekologiem.
• Test z bardzo jasną drugą kreską:
• Może się zdarzyć, że kolor drugiej kreski (tej świadczącej o ciąży) będzie bardzo blady. Aby test został uznany za pozytywny, obie kreski powinny mieć zbliżoną intensywność koloru.
• W takim przypadku zaleca się powtórzenie testu po kilku dniach oraz rozważenie wykonania badania krwi (beta HCG).
• Jeśli wynik testu jest negatywny, ale miesiączka nadal się nie pojawia, należy skonsultować się z lekarzem.

Fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne wyniki: kiedy test ciążowy nie jest wiarygodny?

Jeśli test ciążowy z moczu zostanie wykonany zgodnie z instrukcją, jego wiarygodność wynosi od 95% do 99%. Jak już wspomniano, badanie krwi jest bardziej dokładne i praktycznie pozbawione marginesu błędu – jedyną jego wadą jest konieczność poczekania na wynik.

Są jednak sytuacje, w których wynik testu może być niewiarygodny. Może się zdarzyć, że test da fałszywie dodatni wynik, czyli pokaże ciążę, mimo że nie doszło do zapłodnienia. Może to mieć miejsce w przypadku:

• testu po terminie ważności,
• infekcji dróg moczowych,
• torbieli jajników,
• przyjmowania leków zawierających gonadotropinę kosmówkową (HCG),
• nowotworów wydzielających HCG,
• bardzo wczesnego poronienia.

Zdarza się też odwrotna sytuacja – test daje fałszywie ujemny wynik, czyli nie wykazuje ciąży mimo jej istnienia. Może się tak zdarzyć w następujących przypadkach:

• wykonanie testu zbyt wcześnie,
• test po upływie terminu ważności,
• błędy w przeprowadzeniu testu,
• niesterylny pojemnik na mocz,
• ciąża pozamaciczna,
• rozcieńczony mocz (np. po wypiciu dużej ilości wody przed testem) – dlatego zaleca się użycie pierwszego porannego moczu.

Na koniec może się również zdarzyć, że test będzie nieważny. Jak to rozpoznać? Jeśli w ciągu kilku minut nie pojawi się żadna linia w okienku kontrolnym, test należy uznać za nieważny. W takim przypadku najlepiej kupić nowy test i wykonać go ponownie.